Advies van Asanga

leraar Asanga (4e eeuw)

Asanga, 4e eeuw (bron: Pinterest)

In een canoniek geschrift, daterend uit de 5e eeuw en lange tijd in kleine kring verspreid, opent mahayana-leraar Asanga zijn onderricht aldus:

Er is iets dat we bewust volledig moeten loslaten,
en er is iets dat we rechtstreeks moeten inzien. [1]

Het eerste ‘iets’ verwijst naar de karmische factoren die ons gevangen houden in conditionering (de 5 skandha-geledingen en de 12 pratitya-schakels).
Het tweede ‘iets’ verwijst naar de vormloze aard van onze geest, dus naar de ware aard van de werkelijkheid (‘zodanigheid’).

Asanga geeft hiermee te kennen dat de realisatie van transcendente wijsheid [2] twee dingen van ons vraagt:

1/ Erken allereerst dat jouw toestand – geconditioneerd – niet voldoet.
Er is iets [conditionering] dat losgelaten moet worden.
Hoe? Volledig.

2/ Erken tegelijkertijd dat je leven – als potentieel – grondigst voldoet.
Er is iets [ware aard] dat ingezien moet worden.
Hoe? Rechtstreeks.

ad 1: Als we de onaffe staat begrijpen waarin we verkeren, dan erkennen wij onze bestaande vervreemding en onechtheid; we kunnen eerlijk constateren dat we van alles nodig menen te hebben.
Dit verwijst naar de karmische conditionering die ons doet kleven aan ons lichaam en aan de objecten van ons waarnemen, een misleidend automatisme dat we volledig moeten loslaten.

ad 2: Als we onze menselijke oerstaat (intrinsiek potentieel, volheid) aanvaarden dan erkennen wij onze ware aard en begrijpen grondig dat we wezenlijk voorzien zijn en niets nodig hebben.
Dit verwijst rechtstreeks naar de dharmische beleving van ‘roerloos en geruisloos bewustzijn’, in het onderricht ‘leegte’ genoemd of ‘zodanigheid’ of ‘het ongeborene’.


[1] Maitreya; Asanga: Distinguishing Phenomena from Their Intrinsic Nature [Dharmadharmatavibhanga]. Boston 2013, p. 7

[2] De technische naam voor de beoefening van transcendente* wijsheid in de mahayana-traditie is prajna-paramita (de paramita [vervolmaking] van prajna [wijsheid]), een sleutelbegrip uit de Prajnaparamita-soetra’s waarin ‘leegte’ (shunyata, een synoniem voor zodanigheid, tathata) een centrale rol speelt.

* Wat is transcendentie?
Het is vertrouwd zijn met de vormloze aard en met het oplossend vermogen van waarheid; op basis daarvan kan ik de directe volheid van het leven ervaren.
(Bron: Dharmium; serum van wijsheid. Asoka 2019, p. 23)

Hier een citaat van Yuanwu uit koan-verzameling De blauwe rots (Cleary, Thomas & Cleary J.C.: The Blue Cliff Record (Hekigan Roku). Boston 1992, p. 18):

‘De bedoeling [van alle oefenen] is dat je beseft dat er iets transcendents bestaat; het omvat hemel en aarde maar het kan niet gegrepen worden.’

En van zen-leraar Zibo (1543-1604) is het volgende vers (Cleary, J. C.: Zibo; the last great Zen master of China. Berkeley 1989, p. 54):

Als je beseft dat er niets
anders bestaat dan geesteswerking,
wordt in tegenslag of voorspoed
al wat gebeurt jouw leraar.

» zie ook: Bodhisattva-meditatie (Asanga)

◄║►

Uitzicht

Boeddhabeeld op vensterbank
Foto van boeddhabeeld, gesneden uit een stuk ‘zwerfhout’ (plataan) dat ik vond tijdens de aikido-zomerschool in 1985 van Sugano-sensei in België.

◄║►

Bries (audio 2013)

Tekst van lied Bries
© tekst en muziek: Dharmoebe

Audio en tekst van het lied Bries (opname 12 maart 2013).
Uitvoerderenden: Lieke en Ad van Dun.

◄║►

Boeddha begrijpen

Meester Baoming Yong zei tijdens een samenkomst:
“Het volgend vers van Mahasattva Fu* is bekend bij iedereen, in verleden en heden.

Elke nacht slaap ik Boeddha omhelzend,
elke ochtend staan wij samen weer op.
Opstaan en zitten, steeds gemeenschappelijk,
sprekend of zwijgend: we delen dezelfde plek.

Nooit zijn we door het geringste gescheiden,
zoals dit ook voor lichaam en schaduw geldt.
Wil je weten waarheen Boeddha is gegaan:
luister hoe hij huist in deze woorden.

Menigeen heeft hierdoor een glimp opgevangen, maar er zijn er niet weinigen die het verkeerd hebben begrepen.”

* Mahasattva Fu (497-569) is een van de meerdere onconventionele figuren in het Chinese boeddhisme; hij was een tijdgenoot van Bodhidharma.
Baoming Renyong: Pao-ming Jen-yung, zen-leraar uit de 11e eeuw.

Dahui (vert. Cleary, Thomas): Treasury of the Eye of True Teaching; classic stories, discourses, and poems of the Chan tradition. Boulder 2022, p. 19

◄║►

Omkeerbaarheid van onze concepten

Bron: tabel 3 uit het boek Dharmium
Hier een integrale afbeelding van deze tekst.

◄║►

Lied van totaalbestaan

Deel 1

Tussen de fooi van welgestelden
en de furie van drenkelingen
ligt het niemandsland dat wij
waanweigeraars betreden

een werkterrein dat ons vergunt
grondig te proeven van volheid
en ademend in puurheid
alle wezens slagvaardig te dienen

zorgvuldig geworven bodhisattva’s
van onbaatzuchtige, edele aard
verbinden zich graag duurzamer
dan om bedrieglijk werelds gewin

dagelijks toetst deze plek van beproeving
ons in levenslang dierbaarste keus:
vervullende vrijheid van oprecht menszijn
of pijnlijke knechting in heilloos verval

met milde kracht leer je werken,
immuun voor valsheid en vervreemding,
je zult een betrouwbaar rustpunt zijn
voor wie inspiratie zoekt en borging

waar niemand zich wijselijk herinnert
aan de volheid van levend totaalbestaan
openbaart de weg toenemend noodzaak
teneinde splijtend verband te bestrijden

blikvernauwing en beelddwang
reduceren de mens tot dierlijke soort
die uit hebzucht, drift en onrust
zijn wezenlijke goedheid vergeet

producent of consument:
beiden kampen met blindheid;
subtiel verleidend of klagend verslaafd
ontgaat ons de zin van dit kostbaar bestaan.

naar 2

Deel 2

Zelfbevrijding en wereldbeheer
zijn geestelijke krijgers tot opdracht;
naarmate wij ons denken ontgrenzen
wordt het lichaam deelbaar werkverband

dit tweeledig oefenen heelt eerst onszelf
en komt dan anderen ten goede
dankzij niet gebonden en onbegrensde
oerkracht van geesteswerking

twee fronten levert dit strijdperk
en op elk ben je betrouwbaar welkom:
er is reden voor karma-correctie,
tegelijkertijd wordt dharma versterkt

mensen zijn enerzijds haastige makers
hechtend aan dat wat hun toevalt,
en anderzijds trage belevers
klampend aan loon van houvast

de eersten zijn gebaat bij gemoedsrust,
de laatsten siert oog voor hun adel;
de maakbare mens koestert overdaad,
de machteloze komt reëel tekort

er is de weke sfeer van welbevinden
die harten sluit en grenzen trekt;
er is de ruwe sfeer van onbehagen
die taal en lichaam aantast

in de eerste stelt men onterecht eisen
en ontwerpt destructieve structuren;
de tweede ontbreekt het aan helder zicht
en vergenoegt zich domweg met vermaak

vals ingeschakeld leert men beseffen
hoe noodzakelijk uitschakeling is;
pijnlijk uitgeschakeld gaat men verlangen
naar de volle vrucht van inschakeling.

naar 3

Deel 3

Wij krijgers van vormloze orde
harmoniseren op velerlei vlak;
veroorzaakt nood ondraaglijk lijden
dan word daar allereerst op ingezet

maar ook: waar terechte winst wacht
investeert een mens des te dieper;
op korte termijn leg ik wondverband,
terwijl genezing meer tijd benodigt

we trainen hiermee twee vaardigheden,
een praktische en een inhoudelijke:
in staat om ruwheid te temperen
steken we in op blijvende vrede

dit laatste hoort thuis in innerlijkheid
en vereist anoniem opereren;
in het eerste ligt een verzorgingstaak
die ambulant wordt aangepakt

dankzij investeren in geestelijke rijping
wordt ons dharma-lichaam actief,
terwijl omgevingsvariabelen bedienen
ons verbindt met boeddha-domein

de oprechte beoefenaar huldigt volop
al wat ons daartoe in staat stelt:
belichaamde wijsheid van onderricht
en constant stromende hartskwaliteit

de drie juwelen zijn grondig betrouwbaar
en de aard van het pad nergens aangetast,
daarmee bevorder ik volheidsbeleving
die rechtstreeks antwoorden schenkt

zo zijn wijsheidsdienaren toegerust
voor tijdloos praktisch manifesteren;
dagelijks subtieler vestigingswerk
verschaft steeds openlijker toegang.

naar 4

Deel 4

Diverse wezens bevolken samsara,
ruw onwetenden en bedrieglijk verfijnden,
koortsig verdwaasd door het tweevoudig gif
van oude verblinding en zinloos gewin

wat men wereld noemt is illusiecultuur
van geestesklontering, cosmetisch vereffend,
want wens en woede tekenen mijn daden
zolang ik door waan word verteerd

deze vervreemding wordt direct verholpen
door zelfbevrijding en wereldbeheer:
transparant herstellen zich karmische clusters
en ontgiftigde functies reageren intact

geen speciale expertise is vereist hier,
landbouwer, yogi of academicus:
ieder van ons is innerlijk geest,
zich vertonend in woord en gebaar

het kernachtig vuur van hartsbewustzijn
breekt de kluisters van waangevang,
terwijl de oceanische aard van mededogen
ons verbindt met al wat ademt

wie is er die bewust onvrijheid begroet
of grif onmacht en falen omarmt,
en ijdel verwend raak je slechts verontwaardigd
of ontmoedigd uit gebrek aan verweer

weet: waarheid koerst niet op commentaar
en het leven herschrijft voor ons niet zijn wetten;
wij blindgangers mogen wel dankbaar zijn
dat de weg ons behoedt voor nog heftiger leed

maak daarom nu de heilige keuze
je te wijden aan het pad van bevrijding
en nooit meer je te laten misleiden
door heilloze aandrang, bodhisattva.

naar 1


Twee printversies (pdf): boekje + A5
Bron: Wiswerk boek

◄║►

Waardevol materiaal

de drie toevluchten (afbeelding)

Fragment uit het (aanstaande) boek Wiswerk:

Onze bewustwording krijgt dynamiek via de drie toevluchten.
Deze connectie schenkt je de kracht om de dingen die aandacht vragen werkelijk aan te gaan, en dat betreft op de eerste plaats de resterende vervuiling en vervorming die onszelf last bezorgt.

Actieve inzetbaarheid wordt daarna gevoed via de vier geloften.
Dit is de kracht van uitvoering, van betrouwbaar en efficiënt opereren: dharma-expressie, in dienst van anderen.

Toevlucht nemen tot de drie vorstelijke juwelen (tri-ratna) – Boeddha, Dharma en sangha – is niet een je verbergen achter de rug van een of andere authoriteit, maar simpelweg de meest efficiënte manier kiezen om vertrouwd te raken met de kracht en werking van innerlijke adel.

De juwelen zijn in feite aspecten van onszelf – rust, stabiliteit, vreugde – maar zij werden in de loop der tijd bedolven onder zintuiglijke ballast. Je verbinden met de drie juwelen bevrijdt je van die ballast en helpt je jouw oorspronkelijke menszijn weer zuiver, groot en open te beleven.

Zie ook het model
Ingredienten van bodhisattvaschap
voor de drie toevluchten en vier geloften.

◄║►